Huy động 500 tấn vàng trong dân: Bước ngoặt cho thị trường vàng Việt Nam?

Trong bối cảnh thị trường vàng thế giới liên tục thiết lập các mặt bằng giá mới vào nửa đầu năm 2026, áp lực về nguồn cung vàng nguyên liệu tại Việt Nam đang trở nên gay gắt hơn bao giờ hết. Mới đây, Hiệp hội Kinh doanh vàng Việt Nam (VGTA) đã gửi kiến nghị “nặng ký” lên Thủ tướng Chính phủ, đề xuất một cơ chế mang tính cách mạng: Cho phép doanh nghiệp vay vàng trong dân với lãi suất thỏa thuận. Đây không chỉ là câu chuyện của ngành kim hoàn, mà còn là bài toán chiến lược về việc vốn hóa nguồn lực vàng khổng lồ đang “ngủ yên” trong nền kinh tế.

1. Cơn khát nguồn vốn và mục tiêu “Vốn hóa” nguồn vàng dân cư

Theo ước tính của Hội đồng Vàng Thế giới (WGC) và các chuyên gia kinh tế, lượng vàng tích trữ trong dân cư Việt Nam hiện dao động khoảng 400 – 500 tấn. Đây là một nguồn lực tài chính cực lớn nhưng chưa được đưa vào lưu thông hiệu quả.

• Nhu cầu thực tế: VGTA xác định nhu cầu vàng nguyên liệu hàng năm lên tới 50 tấn (trị giá khoảng 5 tỷ USD).

Giải pháp đề xuất: Thay vì phụ thuộc hoàn toàn vào nhập khẩu gây áp lực lên tỷ giá, việc cho phép doanh nghiệp vay vàng trực tiếp từ dân với lãi suất thỏa thuận sẽ:

• Giảm bớt sự lệ thuộc vào nguồn ngoại tệ để nhập khẩu vàng.
• Tạo kênh thu nhập thụ động cho người dân từ số vàng nhàn rỗi.
• Hợp pháp hóa và minh bạch hóa các giao dịch vay mượn vốn đã tồn tại âm thầm trong dân gian.

2. Tác động lan tỏa: Từ gia công nội địa đến xuất khẩu tỉ USD

Việc khơi thông nguồn nguyên liệu thông qua huy động nội địa và cơ chế nhập khẩu linh hoạt (tương tự ngành dệt may) được kỳ vọng sẽ thay đổi diện mạo ngành kim hoàn:

Nguồn: Tổng hợp từ báo cáo kiến nghị của VGTA tháng 04/2026.

3. Rào cản pháp lý và yêu cầu loại bỏ “Giấy phép con”

Một điểm nhấn quan trọng trong kiến nghị là việc yêu cầu thực thi nghiêm túc Luật Đầu tư 2025, coi vàng trang sức mỹ nghệ là hàng hóa kinh doanh thông thường.

• Xóa bỏ cơ chế “Xin – Cho”: Việc loại bỏ các điều kiện kinh doanh ngặt nghèo tại Nghị định 24/2012 và Nghị định 232/2025 là cần thiết để doanh nghiệp tự chủ kế hoạch kinh doanh.

• Minh bạch hóa đối tượng: Phân định rõ giữa cá nhân tích trữ và hộ kinh doanh để áp dụng hóa đơn điện tử, ngăn chặn tình trạng vàng lậu, vàng không rõ nguồn gốc trà trộn vào chuỗi sản xuất.

4. Góc nhìn chuyên gia: Những rủi ro cần kiểm soát

Dù mang lại lợi ích lớn, việc cho doanh nghiệp vay vàng trong dân là một hoạt động tài chính phức tạp, đòi hỏi khung pháp lý cực kỳ chặt chẽ:

• Rủi ro biến động giá: Vàng là tài sản biến động mạnh. Doanh nghiệp vay vàng lúc giá thấp và phải trả lúc giá cao có thể dẫn đến mất khả năng thanh toán.

• Bảo chứng an toàn: Cần có quy định về tài sản đảm bảo hoặc bảo hiểm tiền gửi vàng để bảo vệ quyền lợi người dân khi doanh nghiệp gặp rủi ro kinh doanh.

• Kiểm soát lạm phát: Việc biến vàng thành một loại “tiền tệ” có lãi suất cần được Ngân hàng Nhà nước giám sát chặt chẽ để tránh hiện tượng “vàng hóa” nền kinh tế trở lại.

Kiến nghị của VGTA về việc huy động vàng trong dân và tự do hóa nhập khẩu nguyên liệu là một bước đi táo bạo, phản ánh đúng hơi thở của thị trường tài chính năm 2026. Nếu được triển khai với một lộ trình quản lý rủi ro bài bản, Việt Nam hoàn toàn có thể biến nguồn vốn vàng “chết” thành động lực tăng trưởng, đưa đất nước trở thành trung tâm chế tác kim hoàn của khu vực. Tuy nhiên, sự thận trọng của các nhà điều hành chính sách trong việc giám sát khả năng chi trả của doanh nghiệp sẽ là yếu tố then chốt để đảm bảo an toàn hệ thống tài chính quốc gia.