Đông Nam Á ồ ạt gom vàng: Tái cấu trúc dự trữ trước làn sóng phi USD hóa

Thị trường tài chính toàn cầu quý I/2026 chứng kiến một bước đi chiến lược từ các quốc gia Đông Nam Á khi đồng loạt gia tăng dự trữ vàng, bất chấp việc kim loại quý này liên tục thiết lập đỉnh lịch sử trên mốc 5.500 USD/ounce. Từ sự trở lại sau 8 năm của Malaysia đến các bước đi kiên định từ Indonesia và Campuchia, đây không còn là những giao dịch thương mại thông thường. Đây là một tuyên bố tái cấu trúc vị thế tài chính toàn diện trước áp lực địa chính trị và xu hướng phi USD hóa (de-dollarization) đang diễn ra mạnh mẽ hơn bao giờ hết. Để hiểu rõ hơn về tác động của làn sóng này đối với danh mục đầu tư cá nhân, mời bạn theo dõi phân tích chuyên sâu dưới đây.

1. Làn sóng gom vàng tại các nền kinh tế mới nổi ASEAN

Dữ liệu cập nhật từ Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) và Hội đồng Vàng Thế giới (WGC) tính đến tháng 5/2026 cho thấy sự dịch chuyển rõ ràng trong cấu trúc tài sản dự trữ của khu vực:

• Malaysia (Bank Negara Malaysia): Đánh dấu thương vụ mua vàng đầu tiên kể từ năm 2018 với việc bổ sung 3-5 tấn trong quý I/2026, nâng tổng dự trữ lên 42 tấn (trị giá khoảng 6,4 tỷ USD). Dù tỷ trọng vàng mới chiếm khoảng 1,5-2% tổng dự trữ ngoại hối, dư địa tăng trưởng của quốc gia này còn rất lớn.

• Indonesia (Bank Indonesia): Kiên định bổ sung thêm 2 tấn vào tháng 1/2026, đưa tổng dự trữ lên 80 tấn. Đáng chú ý, nhu cầu vàng vật chất của người dân nước này cũng bùng nổ, tăng 47% so với cùng kỳ, đạt 23,6 tấn trong quý I.

• Campuchia (National Bank of Cambodia): Tiếp tục xu hướng tích lũy khi mua thêm 2 tấn, nâng tổng quy mô dự trữ vượt mốc 56 tấn.

2. Ba động lực cốt lõi thay đổi cuộc chơi

Động thái mua ròng từ các Ngân hàng Trung ương (NHTW) không xuất phát từ việc đầu cơ giá, mà được thúc đẩy bởi ba yếu tố mang tính chiến lược:

• Bài học phòng vệ tài sản: Kể từ sau sự kiện 300 tỷ USD dự trữ của Nga bị phong tỏa vào năm 2022, rủi ro địa chính trị trở thành biến số hàng đầu. Vàng, với đặc tính là tài sản không thuộc nghĩa vụ nợ của bất kỳ quốc gia nào, đã trở thành “lá chắn tối thượng”.

• Xu hướng nội tệ hóa thương mại (Local Currency Settlement): Nằm trong khuôn khổ Kế hoạch Chiến lược Cộng đồng Kinh tế ASEAN 2026-2030, việc giảm phụ thuộc vào đồng USD đang được hiện thực hóa. Báo cáo từ Bank of America ước tính các cơ chế thanh toán bằng nội tệ này có thể làm giảm đến 15% tỷ trọng hóa đơn bằng USD trong khối ASEAN vòng 5 năm tới.

• Chống lạm phát và mất giá tiền tệ: Khảo sát toàn cầu của WGC chỉ ra 90% NHTW coi khả năng lưu giữ giá trị của vàng trong khủng hoảng là ưu tiên hàng đầu. Ở góc độ tiêu dùng, dòng vốn cá nhân tại Indonesia đổ mạnh vào vàng vật chất chính là phản ứng phòng vệ trước rủi ro mất giá của đồng nội tệ.

3. Hai thái cực chiến lược: Nghịch lý Thái Lan và Tham vọng Singapore

Trong khi các nước dịch chuyển từ tốn, hai trung tâm tài chính lớn của khu vực lại ghi nhận những diễn biến đặc biệt:

• Nghịch lý tại Thái Lan: Cơn sốt vàng của người dân (với hơn 8 triệu tài khoản online) đã vô tình đẩy đồng Baht tăng hơn 9% so với USD năm 2025, trực tiếp đe dọa ngành xuất khẩu và du lịch. NHTW Thái Lan (BoT) đã phải siết chặt giao dịch online (dưới 50 triệu Baht/ngày/người) và buộc các đại lý lớn thanh toán bằng USD. Hệ quả là xuất khẩu vàng 2 tháng đầu năm 2026 của Thái Lan tăng vọt 83,76% do làn sóng chốt lời của người dân, chuyển hóa từ vàng ngược lại ngoại tệ.

• Tầm nhìn trung tâm của Singapore: Sở hữu khối lượng dự trữ lớn nhất khu vực (193,56 tấn), Singapore đang tăng tốc hiện thực hóa kế hoạch xây dựng trung tâm giao dịch vàng toàn diện của châu Á ngay trong năm 2026. Đảo quốc này tập trung phát triển các sản phẩm phái sinh và hệ thống thanh toán – bù trừ OTC đạt chuẩn logistics quốc tế, tách biệt hẳn với tư duy tích trữ truyền thống.

Xu hướng mua vàng của các quốc gia Đông Nam Á đầu năm 2026 không chỉ phản ánh phản ứng ngắn hạn với lạm phát, mà là một bước đi dịch chuyển cấu trúc mang tính dài hạn. Việc duy trì tỷ trọng vàng ở mức thấp (dưới 2% tại Malaysia và Indonesia) so với các quốc gia phát triển (trên 70% tại Mỹ, Đức) đồng nghĩa với việc dòng vốn từ các NHTW sẽ còn tiếp tục chảy vào thị trường này trong các quý tiếp theo. Đối với các nhà đầu tư, đây là tín hiệu xác lập một vùng “bệ đỡ” vững chắc cho giá vàng dài hạn, song cần cẩn trọng trước các chính sách can thiệp quản lý thị trường từ các cơ quan quản lý như bài học hiện tại của Thái Lan.