Vì sao lãi suất ngân hàng khó giảm sâu trong nửa cuối năm 2026?

Trong bối cảnh Ngân hàng Nhà nước (NHNN) liên tục phát đi thông điệp yêu cầu giảm lãi suất để hỗ trợ tăng trưởng, thị trường vẫn ghi nhận sự ổn định của mặt bằng lãi suất huy động trong tháng 7/2026 (quanh mức 6,6-6,9%/năm cho kỳ hạn 12 tháng). Sự chênh lệch giữa ý chí điều hành và thực tế thị trường đặt ra câu hỏi lớn: Đâu là rào cản thực sự? Bài viết này sẽ đi sâu vào bài toán thanh khoản hệ thống và sự phối hợp giữa chính sách tài khóa – tiền tệ để làm rõ triển vọng lãi suất từ nay đến cuối năm.

1. Nghịch lý: Chính sách nới lỏng đối mặt với “nút thắt” thanh khoản

Mặc dù lãi suất điều hành không tăng, nhưng lãi suất thị trường vẫn chịu áp lực lớn. Nguyên nhân cốt lõi không nằm ở chính sách điều hành mà nằm ở mất cân đối giữa huy động và tín dụng. Dữ liệu cho thấy trong giai đoạn 2025 – nửa đầu 2026, tăng trưởng tín dụng liên tục bỏ xa tăng trưởng huy động, tạo ra khoảng cách thiếu hụt thanh khoản lên tới hàng triệu tỷ đồng trong hệ thống ngân hàng thương mại.

Việc dòng vốn bị phân bổ vào các tài sản có tính thanh khoản thấp hoặc các kênh đầu tư thay thế (như vàng, bất động sản) đã khiến nguồn cung vốn giá rẻ bị thu hẹp. Khi thanh khoản khan hiếm, các ngân hàng buộc phải duy trì lãi suất huy động cao để giữ chân dòng vốn, dẫn đến áp lực tăng lãi suất cho vay khó được giải tỏa.

2. Vai trò “điều tiết” của chính sách tài khóa và đầu tư công

Giải quyết bài toán lãi suất không thể chỉ dựa vào công cụ tiền tệ đơn thuần. Ông Nguyễn Minh Tuấn, CEO của AFA Capital, nhấn mạnh rằng sự phối hợp với chính sách tài khóa là yếu tố then chốt.

• Điều tiết tiền gửi Kho bạc Nhà nước: Với quy mô khoảng 563.000 tỷ đồng tiền gửi tại các ngân hàng thương mại, việc điều tiết nguồn tiền này đóng vai trò quan trọng trong việc bơm thanh khoản trực tiếp cho hệ thống.

• Tiến độ giải ngân đầu tư công: Đây là biến số quan trọng nhất. Nếu Chính phủ đẩy mạnh giải ngân đầu tư công, dòng vốn sẽ được luân chuyển vào nền kinh tế. Ngược lại, nếu nhu cầu huy động vốn cho đầu tư công quá lớn, áp lực lên trái phiếu Chính phủ sẽ kéo mặt bằng lãi suất thị trường lên cao, gây khó khăn cho việc giảm lãi suất thương mại.

3. Cân bằng “Tam giác mục tiêu”: Tăng trưởng, Tỷ giá và Lạm phát

PGS.TS. Nguyễn Hữu Huân (Đại học Kinh tế TP.HCM) chỉ ra rằng, các ngân hàng trung ương đang đứng trước bài toán cân bằng khắt khe:

• Áp lực tỷ giá: Nếu hạ lãi suất VND quá sâu trong khi lãi suất USD vẫn neo ở mức cao, chênh lệch lãi suất (interest rate differential) sẽ thu hẹp, tạo sức ép lên tỷ giá và thúc đẩy tâm lý găm giữ ngoại tệ.

• Chi phí vốn: Việc giữ ổn định lãi suất điều hành thay vì cắt giảm quyết liệt là cần thiết để bảo đảm an toàn hệ thống, kiểm soát lạm phát và tránh những cú sốc về thanh khoản dài hạn.

Tóm lại, kỳ vọng lãi suất giảm sâu trong ngắn hạn là không thực tế. Mục tiêu ưu tiên của cơ quan quản lý trong nửa cuối năm 2026 sẽ tập trung vào sự ổn định của mặt bằng lãi suất và cải thiện thanh khoản hệ thống thông qua phối hợp chính sách nhịp nhàng. Đối với các doanh nghiệp và nhà đầu tư, thay vì chờ đợi lãi suất giảm, việc tối ưu hóa chi phí vốn và theo dõi sát tiến độ giải ngân đầu tư công sẽ là chiến lược thích nghi hiệu quả hơn trong bối cảnh thị trường hiện tại.

Nguồn tham khảo dữ liệu:

• Báo cáo sơ kết hoạt động ngân hàng 6 tháng đầu năm 2026 (NHNN, 03/07/2026).

• Talkshow “Lãi suất sẽ ra sao sau 1/7?” (Cộng đồng Cố vấn tài chính Việt Nam – VWA, 07/2026).

• Dữ liệu thị trường liên ngân hàng và lãi suất huy động (Techcombank, 07/2026).