Thị trường dầu đứng trước ngã rẽ 140 USD hay kịch bản hạ nhiệt?

Thị trường năng lượng toàn cầu đang bước vào giai đoạn biến động mạnh nhất trong nhiều năm qua. Tâm điểm của mọi rủi ro vĩ mô hiện tập trung tại eo biển Hormuz — tuyến đường hàng hải huyết mạch điều tiết hơn 20% lượng dầu mỏ toàn cầu. Sự kết hợp giữa rủi ro đứt gãy địa chính trị, tình trạng suy giảm kho dự trữ chiến lược và những bước đi bất ngờ từ Trung Quốc đang đặt ra hai kịch bản đối lập cho giá dầu Brent: bứt phá lên mốc 140 USD/thùng hoặc đảo chiều hạ nhiệt về vùng 60 – 70 USD/thùng.

1. Nút thắt eo biển Hormuz: Khi hạ tầng thay thế bất lực

Trước khi xung đột nổ ra, eo biển Hormuz đảm nhận lưu thông khoảng 20–21 triệu thùng dầu và sản phẩm lọc dầu mỗi ngày. Hiện tại, dù dòng chảy đã được khôi phục một phần, hoạt động vận tải qua đây vẫn rơi vào tình trạng tê liệt cục bộ.

Các phương án định tuyến lại nguồn cung tỏ ra thiếu hiệu quả do giới hạn công suất:

• Đường ống Đông – Tây (Saudi Arabia đến Yanbu): Công suất khả thi hạn chế.

• Tuyến ống Abu Dhabi (UAE đến Fujairah): Tổng công suất hai tuyến chỉ đạt khoảng 7–9 triệu thùng/ngày.

Lượng công suất thay thế này không đủ bù đắp khoảng trống hơn 10 triệu thùng/ngày nếu Hormuz bị gián đoạn kéo dài.

“Tác động thực sự lên thị trường sẽ chỉ rõ ràng khi dòng chảy xuất khẩu bình thường trở lại. Ngay cả khi khối OPEC+ tăng sản lượng, nút thắt Hormuz vẫn là rào cản kỹ thuật khổng lồ.” — Báo cáo đánh giá từ Rystad Energy

                MẤT CÂN BẰNG CUNG - CẦU TẠI EO BIỂN HORMUZ             
  Lưu lượng trung bình trước xung đột      20 - 21 triệu thùng/ngày    
  Tối đa công suất tuyến ống thay thế     7 - 9 triệu thùng/ngày      
  Thiếu hụt kỹ thuật chưa thể bù đắp      11 - 14 triệu thùng/ngày    

Theo dữ liệu từ Reuters trích dẫn số liệu OPEC, sản lượng của liên minh OPEC+ đã sụt giảm từ 42,77 triệu thùng/ngày (tháng 02/2026) xuống còn 33,19 triệu thùng/ngày (tháng 04/2026). Động thái điều chỉnh tăng nhẹ 188.000 thùng/ngày từ tháng 09/2026 của OPEC+ được đánh giá là quá nhỏ bé, chưa thể xoa dịu tâm lý bất ổn của thị trường.

2. “Ẩn số” Trung Quốc và bài toán xả kho dự trữ chiến lược

Trung Quốc — quốc gia nhập khẩu dầu thô lớn nhất thế giới — đã đóng vai trò là “bộ giảm xóc” bất ngờ giúp kìm hãm đà tăng bùng nổ của giá dầu thời gian qua.

Chiến lược xả kho khoanh vùng rủi ro

Nhờ sở hữu kho dự trữ chiến lược và thương mại ước tính đạt 1,2 – 1,4 tỷ thùng, Trung Quốc đã chủ động giảm nhập khẩu dầu thô trong tháng 06/2026 xuống 7,12 triệu thùng/ngày (giảm 41,3% so với cùng kỳ) — mức thấp nhất trong một thập kỷ. Quốc gia này đã rút khoảng 41 triệu thùng dầu dự trữ để đáp ứng nhu cầu nội địa thay vì mua đuổi giá cao trên thị trường giao ngay.

Áp lực quay lại thị trường giao ngay

Tuy nhiên, dư địa sử dụng kho dự trữ không phải là vô hạn. Các tín hiệu cho thấy Bắc Kinh đang chuẩn bị chu kỳ bổ sung hàng tồn kho mới:

• Tăng hạn ngạch xuất khẩu nhiên liệu: Thông qua đợt cấp phép lớn vào tháng 07/2026.

• Chỉ thị tích trữ quốc gia: Yêu cầu các doanh nghiệp nhà nước bổ sung 60 triệu thùng dầu vào kho dự trữ trong giai đoạn từ tháng 07/2026 đến tháng 03/2027.

Theo đánh giá từ Bank of America, dù lực cầu nội địa còn yếu và sự chuyển dịch sang xe điện diễn ra nhanh, việc Trung Quốc tái thiết lập kho dự trữ sẽ tạo ra một lượng cầu lớn hấp thụ toàn bộ lượng dầu dư thừa còn lại, trực tiếp tạo sức ép tăng giá lên thị trường toàn cầu.

3. Hai kịch bản giá dầu Brent đến năm 2027

Sự giằng co giữa rủi ro địa chính trị và triển vọng tăng trưởng kinh tế tạo ra hai kịch bản phân hóa mạnh mẽ:

                       ┌────────────────────────────────────────┐
                                                     DỰ BÁO KỊCH BẢN GIÁ DẦU BRENT       
                              └───────────────────┬────────────────────┘
                                                                                       │
           ┌──────────────────────────┴──────────────────────────┐
           ▼                                                                                                                                                     ▼
┌─────────────────────────────┐                       ┌─────────────────────────────┐
                   KỊCH BẢN TĂNG GIÁ                                                                            KỊCH BẢN HẠ NHIỆT        
                     (Upbull Scenario)                                                                                       (Downside Scenario)      
├─────────────────────────────┤                       ├─────────────────────────────┤
        • Mức giá: 140 USD/thùng                                                                           • Mức giá: 60 - 70 USD/thùng
        • Điều kiện: Tắc nghẽn                                                                                 • Điều kiện: Hormuz khai   
          Hormuz kéo dài tới 2027;                                                                             thông nhanh; Mỹ, Brazil, 
          Trung Quốc tăng mua bù kho                                                                        Guyana tăng sản lượng    
└─────────────────────────────┘                       └─────────────────────────────┘

• Kịch bản Bứt phá (140 USD/thùng): S&P Global Ratings cảnh báo nếu tình trạng đứt gãy tại Hormuz kéo dài và các kho dự trữ toàn cầu cạn kiệt, khủng hoảng nguồn cung sẽ đẩy giá dầu Brent lên mốc đỉnh lịch sử 140 USD/thùng. Goldman Sachs cũng nhận định giá Brent có thể duy trì mức trung bình 90 USD/thùng trong quý IV/2026 nếu rủi ro địa chính trị duy trì cao.

• Kịch bản Hạ nhiệt (60 – 70 USD/thùng): Ngược lại, nếu luồng vận tải qua Hormuz sớm ổn định, cộng hưởng với áp lực tăng sản lượng mạnh mẽ từ các quốc gia ngoài OPEC+ như Mỹ, Brazil, Guyana và UAE, giá dầu có thể lao dốc về vùng 60 – 70 USD/thùng. Goldman Sachs đã hạ dự báo giá dầu Brent trung bình năm 2027 xuống 80 USD/thùng do xu hướng chuyển đổi năng lượng xanh giảm phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch.

Góc nhìn Quản trị Rủi ro cho Nhà đầu tư

Thị trường năng lượng đang vận hành trong môi trường độ nhạy cao. Sự bất ổn sẽ còn kéo dài ít nhất cho đến khi các bên đạt được thỏa thuận an ninh hàng hải bền vững tại eo biển Hormuz.

Khuyến nghị:

1. Doanh nghiệp vận tải & Sản xuất: Nên chủ động sử dụng các công cụ phái sinh hàng hóa (Hedging) để khóa chi phí nhiên liệu đầu vào, phòng ngừa rủi ro giá dầu bùng nổ lên mốc 140 USD.

2. Nhà đầu tư tài chính: Cần theo dõi sát dữ liệu tồn kho hàng tuần từ EIA (Mỹ) và các động thái điều chỉnh hạn ngạch của Trung Quốc. Tránh sử dụng đòn bẩy quá cao vào các tài sản có độ nhạy lớn với giá năng lượng trong giai đoạn biên độ dao động mở rộng như hiện nay.

(Nguồn tổng hợp & phân tích dữ liệu: S&P Global, Goldman Sachs, Rystad Energy, Reuters, Bank of America)