Khơi thông quy hoạch chiến lược: Bệ phóng tăng trưởng kinh tế hai con số

Kinh tế Việt Nam đang đứng trước bước ngoặt chiến lược khi hướng tới mục tiêu tăng trưởng hai con số trong giai đoạn vĩ mô mới. Để hiện thực hóa khát vọng này, việc xây dựng một hành lang pháp lý đồng bộ và một hệ thống quy hoạch hạ tầng quốc gia sắc bén là điều kiện tiên quyết. Chiều ngày 22/06/2026, Ủy viên Bộ Chính trị, Phó Thủ tướng Thường trực Phạm Gia Túc đã chủ trì phiên làm việc then chốt với các bộ ngành nhằm rà soát và thắt chặt tiến độ thực hiện các nhiệm vụ trọng tâm theo Kết luận số 18-KL/TW. Trọng tâm của cuộc họp không chỉ dừng lại ở các mốc thời gian hành chính trong quý 2/2026, mà sâu xa hơn là bài toán tối ưu hóa nguồn lực quốc gia, chuyển dịch chuỗi cung ứng ứng nội địa, và cởi trói cơ chế mua sắm công cho khu vực tư nhân. Những thay đổi cấu trúc này sẽ tái định hình dòng vốn đầu tư như thế nào? Hãy cùng phân tích sâu hơn về các động lực vĩ mô then chốt ngay dưới đây.

1. Đồng bộ hóa mạng lưới quy hoạch: Nền tảng phân bổ dòng vốn vĩ mô

Hệ thống quy hoạch quốc gia được ví như “bản đồ kiến trúc” định hình xu hướng dịch chuyển của dòng vốn đầu tư công và đầu tư tư nhân trong dài hạn. Tại cuộc họp ngày 22/06/2026, tiến độ hoàn thành các quy hoạch chiến lược đã được làm rõ với những số liệu cụ thể:

• Quy hoạch cấp quốc gia và vùng: Bộ Tài chính (phối hợp cùng Bộ Kế hoạch & Đầu tư) xác nhận đã hoàn thành Quy hoạch tổng thể quốc gia và toàn bộ 6 quy hoạch vùng kinh tế – xã hội.

• Quy hoạch địa phương: Đã phê duyệt 29 quy hoạch tỉnh/thành phố. Ngoài TP.HCM đang vận hành cơ chế đặc thù, 4 địa phương chiến lược bao gồm Bắc Ninh, Nghệ An, Khánh Hòa và Gia Lai đang tăng tốc thực hiện các thủ tục điều chỉnh cuối cùng.

• Quy hoạch ngành và hạ tầng giao thông: Trong tổng số 34 quy hoạch ngành quốc gia, có 12 quy hoạch đã được phê duyệt điều chỉnh và 13 quy hoạch khác đang trong lộ trình hoàn thiện trước ngày 30/06/2026. Song song đó, Bộ Xây dựng và Bộ Giao thông Vận tải đang đẩy nhanh tiến độ 5 quy hoạch chuyên ngành cốt lõi (đường bộ, đường sắt, đường thủy nội địa, cảng biển và hàng không) nhằm tạo ra sự liên kết logistics thông suốt cho nền kinh tế.

Dưới góc nhìn của chuyên gia tài chính, sự chậm trễ trong quy hoạch xây dựng cấp xã (được Bộ Xây dựng đề xuất lùi sang quý 3/2026 do quy mô triển khai trên hàng ngàn xã) là một nút thắt kỹ thuật cần sớm tháo gỡ. Quy hoạch hạ tầng không đồng bộ sẽ kéo theo rủi ro giải ngân vốn đầu tư công bị nghẽn, ảnh hưởng trực tiếp đến tốc độ lưu thông dòng tiền trong nền kinh tế thực.

2. Quy hoạch Điện VIII điều chỉnh và bài toán an ninh năng lượng

Một điểm nhấn đặc biệt trong chỉ đạo của Phó Thủ tướng Thường trực Phạm Gia Túc là yêu cầu Bộ Công Thương khẩn trương rà soát, cập nhật Quy hoạch điện VIII điều chỉnh, Quy hoạch tổng thể năng lượng quốc gia và Quy hoạch hạ tầng dự trữ xăng dầu, khí đốt.

Năng lượng là mạch máu của sản xuất công nghiệp. Việc điều chỉnh Quy hoạch Điện VIII lần này tập trung vào 3 trục chiến lược:

• Linh hoạt theo nhu cầu thực tế: Bổ sung, điều chỉnh các dự án nguồn điện phù hợp với tốc độ dịch chuyển công nghiệp của từng địa phương.

• Kích hoạt dòng vốn xanh: Xây dựng cơ chế giá và đấu thầu rõ ràng cho điện gió, điện mặt trời tại các khu vực có tiềm năng lớn (như miền Trung và Nam Trung Bộ).

• Định vị chiến lược điện gió ngoài khơi: Đánh giá toàn diện vai trò của điện gió ngoài khơi không chỉ ở góc độ kinh tế mà còn gắn liền với an ninh quốc phòng biển đảo. Việc khơi thông pháp lý cho phân khúc này kỳ vọng sẽ thu hút hàng chục tỷ USD dòng vốn FDI thế hệ mới từ các định chế tài chính quốc tế cam kết Net Zero.

TIẾN ĐỘ HOÀN THÀNH CÁC QUY HOẠCH CHIẾN LƯỢC(Dữ liệu cập nhật tính đến tháng 06/2026)

Để đạt tốc độ tăng trưởng hai chữ số, ngân sách nhà nước không thể đơn độc gánh vác toàn bộ tổng vốn đầu tư toàn xã hội. Do đó, cơ chế chính sách tiền tệ và tài khóa phải hướng tới việc “mồi nước”, kích thích khu vực tư nhân tham gia sâu vào các dự án công.

Báo cáo từ Bộ Tài chính cho thấy khung pháp lý nền tảng đã được thiết lập qua Luật Đấu thầu và Luật Giá. Tuy nhiên, điểm mấu chốt nằm ở việc sửa đổi Nghị định 32/2019/NĐ-CP (về giao nhiệm vụ, đặt hàng hoặc đấu thầu dịch vụ công) và Nghị định 24/2024/NĐ-CP. Lộ trình hoàn tất sửa đổi vào tháng 8/2026 được kỳ vọng sẽ thiết lập một cơ chế “Nhà nước đặt hàng doanh nghiệp tư nhân” minh bạch, sòng phẳng và bảo vệ quyền lợi nhà đầu tư. Khi tư nhân được tham gia vào các dịch vụ công lớn bằng một cơ chế đấu thầu lành mạnh, hiệu suất sử dụng vốn của toàn nền kinh tế sẽ tăng lên, giảm tải áp lực nợ công.

4. Nâng cấp chuỗi sản xuất nội địa qua làn sóng tiêu dùng mới

Gắn liền với tăng trưởng kinh tế là việc bảo vệ và phát triển thị trường nội địa với quy mô hơn 100 triệu dân. Tiếp nối tinh thần của Nghị quyết số 88/NQ-CP ngày 05/04/2026, Bộ Công Thương đang hoàn thiện chương trình hành động mới thay thế cho cuộc vận động “Người Việt Nam ưu tiên dùng hàng Việt Nam” cũ, dự kiến trình Thủ tướng vào tháng 7/2026.

Bước đi chiến lược ở đây là sự thay đổi tư duy: Từ “ưu tiên dùng vì tinh thần dân tộc” chuyển sang “nâng cấp chuỗi sản xuất để hàng Việt chinh phục người Việt”. Việc ép buộc hay vận động hành vi tiêu dùng sẽ không bền vững nếu năng lực cạnh tranh, chất lượng sản phẩm và giá thành của doanh nghiệp nội địa không được cải thiện. Đây là tín hiệu cho thấy Chính phủ sẽ có những chính sách hỗ trợ tài chính, tín dụng và công nghệ trực tiếp cho các nhà sản xuất công nghiệp hỗ trợ trong nước nhằm thay thế hàng nhập khẩu.

Thông điệp của Phó Thủ tướng Thường trực Phạm Gia Túc tại cuộc họp rất rõ ràng và quyết liệt: “Hoàn thành phải là hoàn thành thực chất, tạo ra hiệu quả thực tế trên thị trường, không chấp nhận việc hoàn thành trên giấy tờ thủ tục”. Tư duy điều hành này là một điểm cộng lớn củng cố niềm tin cho giới đầu tư trong và ngoài nước. Việc tháo gỡ đồng bộ các nút thắt từ quy hoạch hạ tầng, an ninh năng lượng cho đến cơ chế đặt hàng tư nhân chính là xung lực cốt lõi giúp cỗ xe kinh tế Việt Nam tăng tốc hướng tới mục tiêu tăng trưởng hai con số trong giai đoạn 2026 – 2030.

Khuyến nghị : Tiến độ phê duyệt dồn dập các quy hoạch ngành và địa phương trước ngày 30/06/2026 sẽ kích hoạt một chu kỳ giải ngân vốn đầu tư công mạnh mẽ trong nửa cuối năm. Các nhà đầu tư nên tập trung phân tích và phân bổ tỷ trọng vào các nhóm ngành hưởng lợi trực tiếp từ làn sóng này, bao gồm: Nhóm hạ tầng giao thông – xây lắp, Nhóm năng lượng tái tạo và hạ tầng điện, và Các doanh nghiệp sản xuất nội địa có năng lực cạnh tranh cao đón đầu dòng vốn hỗ trợ từ chính sách thay thế hàng nhập khẩu.