
NHNN Hút Ròng Gần 48 Ngàn Tỷ: Tín Hiệu Thắt Chặt Thanh Khoản Cận Tết
20/01/2026
Kinh tế Việt Nam 2026: Mục tiêu tăng trưởng 10% và kỷ nguyên bứt phá
21/01/2026Siêu chu kỳ hàng hóa 2026: Chiến lược Độc lập Kinh tế của Donald Trump

Sự trỗi dậy của “Chủ nghĩa hiện thực vật chất”
Trong bối cảnh thế giới đầu năm 2026 đang chao đảo bởi các biến động địa chính trị từ Venezuela đến Trung Đông, một văn kiện pháp lý ký ngày 14/01/2026 tại Nhà Trắng đã âm thầm đặt nền móng cho một cuộc đại tu cấu trúc kinh tế toàn cầu. Tuyên bố về việc “Điều chỉnh hoạt động nhập khẩu khoáng sản quan trọng” không chỉ là một văn bản thương mại; đó là phát súng hiệu triệu cho sự kết thúc của kỷ nguyên tài chính hóa kéo dài 40 năm và mở ra chương mới: Kỷ nguyên của Tài sản thực.
Bài phân tích dưới đây sẽ bóc tách các lớp chiến lược trong chính sách của ông Trump và lý do tại sao các nhà đầu tư cần định vị lại danh mục ngay lập tức để thích nghi với “Siêu chu kỳ hàng hóa” 2026.
Từ “Quan ngại” đến “Hành động”: Lộ trình 180 ngày quyết định
Quy trình pháp lý dẫn đến tuyên bố ngày 14/01 không phải là một quyết định cảm tính, mà là kết quả của một chiến dịch điều tra bài bản dựa trên Mục 232 của Đạo luật Mở rộng Thương mại năm 1962.
-
Giai đoạn chuẩn bị (4/2025 – 10/2025): Bộ Thương mại Mỹ xác nhận sự phụ thuộc vào khoáng sản thiết yếu đã qua chế biến (PCMDPs) là một “mối đe dọa hiện hữu” đối với an ninh quốc gia.
-
Giai đoạn hiện tại (1/2026): Tổng thống Trump chính thức xác lập quyền can thiệp vào thị trường thông qua các công cụ thuế quan và giá sàn.
-
Điểm rơi chiến lược (14/07/2026): Sau 180 ngày đàm phán “friend-shoring”, Washington sẽ áp dụng các biện pháp trừng phạt hoặc bảo hộ cứng rắn nếu các đối tác không đáp ứng tiêu chuẩn chuỗi cung ứng mới.
Bản chất của “Tuyên ngôn Độc lập Kinh tế” mới
Trong nhiều thập kỷ, Phố Wall đã dẫn dắt tư duy rằng “giá rẻ là ưu tiên hàng đầu”. Tuy nhiên, chính quyền Trump 2.0 đã chỉ ra rằng giá rẻ từ các đối thủ địa chính trị (như Trung Quốc) thực chất là một “cái bẫy” khiến năng lực sản xuất nội địa của Mỹ bị tê liệt.
Sự dịch chuyển tư duy kinh tế
| Đặc điểm | Kỷ nguyên cũ (1980 – 2024) | Kỷ nguyên mới (2025+) |
| Ưu tiên hàng đầu | Giá thành thấp & Hiệu quả vốn | An ninh quốc gia & Sự tự chủ |
| Trọng tâm tài sản | Tài sản ảo (Hợp đồng phái sinh, Tech) | Tài sản thực (Khoáng sản, Năng lượng) |
| Cơ chế giá | Thị trường tự do/Đầu cơ dẫn dắt | Giá sàn & Bảo hộ Chính phủ |
| Vai trò của USD | Công cụ thanh toán tài chính | Công cụ bảo trợ cho tài nguyên vật chất |
Sắc lệnh này khẳng định: Các thuật toán giao dịch và con số trên bảng cân đối kế toán không thể chế tạo được tên lửa hay xây dựng lưới điện. Mỹ đang quay lại với Chủ nghĩa Trọng thương (Mercantilism) phiên bản hiện đại, nơi tài nguyên vật chất là thước đo quyền lực.
Ba “Gọng kìm” chính sách tái định hình mặt bằng giá
Để khuyến khích dòng vốn tư nhân quay lại các ngành công nghiệp “nặng nhọc, độc hại” như khai khoáng và tinh chế, ông Trump đã đưa ra 3 công cụ bảo hộ chưa từng có tiền lệ:
-
Thuế nhập khẩu linh hoạt: Đánh mạnh vào các sản phẩm từ các quốc gia không thân thiện.
-
Giá nhập khẩu tối thiểu: Ngăn chặn tình trạng “bán phá giá” để bóp nghẹt các mỏ nội địa mới mở.
-
Giá sàn thương mại: Đảm bảo lợi nhuận cho các doanh nghiệp khai thác trong nước bất kể biến động của thị trường tương lai (Futures market).
Nhận định chuyên gia: “Chính phủ Mỹ đang đóng vai trò là ‘Người mua cuối cùng’ (Buyer of last resort), tạo ra một mạng lưới an toàn về lợi nhuận cho các nhà đầu tư vào lĩnh vực hạ tầng và khoáng sản. Điều này sẽ triệt tiêu hiệu ứng ép giá của các hợp đồng phái sinh ‘trên giấy’ tại các sàn giao dịch như COMEX hay LME.” (Nguồn tham khảo: Phân tích từ Hội đồng Quan hệ Đối ngoại Mỹ – CFR, tháng 12/2025).
Danh mục khoáng sản chiến lược và mức độ phụ thuộc
Dựa trên báo cáo mới nhất của Cục Khảo sát Địa chất Mỹ (USGS) cập nhật cuối năm 2025, danh sách các khoáng sản chịu tác động trực tiếp bao gồm 60 loại, trong đó có 12 loại đặc biệt nghiêm trọng:
-
Bạc & Đồng: Thiết yếu cho hạ tầng điện và quốc phòng.
-
Lithium & Cobalt: Trọng tâm của cuộc đua lưu trữ năng lượng.
-
Đất hiếm (Rare Earths): “Trái tim” của công nghệ dẫn đường và chip cao cấp.
Định hướng đầu tư
Siêu chu kỳ hàng hóa 2026 không chỉ là một đợt tăng giá nhất thời, mà là một cuộc tái cấu trúc giá trị. Khi đồng hồ đếm ngược 180 ngày đang chạy, dòng tiền thông minh đang dịch chuyển từ các tài sản ảo (Overvalued Tech) sang các công ty khai thác, chế biến khoáng sản có trụ sở tại Mỹ hoặc các quốc gia đồng minh (Canada, Úc, Brazil).Thời điểm hiện tại (tháng 1/2026) là giai đoạn “vàng” để tích lũy các vị thế trong lĩnh vực tài nguyên. Một khi các mức giá sàn chính thức áp dụng vào tháng 7/2026, mặt bằng giá mới sẽ được xác lập, và cơ hội mua ở vùng giá thấp sẽ vĩnh viễn khép lại.
Cảnh báo rủi ro: Đầu tư vào hàng hóa và khai khoáng luôn đi kèm rủi ro về vốn lớn và biến động chính trị. Nhà đầu tư cần theo sát các thông báo từ Bộ Thương mại Mỹ và kết quả đàm phán thương mại trong quý 2/2026.





