Giá vàng giảm sâu, Ngân hàng Trung ương gom mua kỷ lục Q2/2026

Thị trường kim loại quý trong nửa đầu năm 2026 ghi nhận những diễn biến đầy bất ngờ và phân hóa sâu sắc. Bất chấp đợt sụt giảm giá theo quý mạnh nhất trong hơn một thập kỷ, hành vi của các tổ chức tài chính lớn nhất thế giới lại đi ngược hoàn toàn so với dòng vốn cá nhân. Theo báo cáo chính thức từ Hội đồng Vàng Thế giới (WGC) phát hành cuối tháng 07/2026, các ngân hàng trung ương (NHTƯ) toàn cầu đã tranh thủ nhịp điều chỉnh này để đẩy mạnh tích lũy tài sản chiến lược với quy mô kỷ lục. Vì sao các cơ quan quản lý tiền tệ lại gia tăng gom vàng khi thị trường hoảng loạn? Dưới đây là phân tích chi tiết về động thái bất ngờ này và các góc nhìn nhà đầu tư không nên bỏ qua.

1. Bức tranh toàn cảnh: Sự đảo chiều ngoạn mục từ Q1 sang Q2/2026

Báo cáo Xu hướng Cầu Vàng Q2/2026 do WGC công bố (dựa trên dữ liệu từ Metals Focus) đã mang lại cái nhìn toàn diện hơn về thị trường vàng chính thức:

• Sự điều chỉnh tại Quý I/2026: WGC đã điều chỉnh giảm ước tính lượng vàng mua ròng của các NHTƯ trong Q1/2026 từ 244 tấn xuống còn 57 tấn. Nguyên nhân là do khoảng 187 tấn vàng trước đó được ghi nhận cho khối chính thức đã được phân loại lại sang danh mục giao dịch phi tập trung (OTC).

• Bùng nổ trong Quý II/2026: Trái ngược với sự trầm lắng của quý đầu năm, các NHTƯ đã gom ròng 289 tấn vàng trong Q2/2026, tăng 62% so với cùng kỳ năm 2025 và gấp hơn 5 lần con số sau điều chỉnh của Q1. Đây là khối lượng mua ròng cao nhất từng được ghi nhận trong một Quý II.

• Tổng thể 6 tháng đầu năm: Tổng mức mua ròng 6 tháng đạt 345,5 tấn. Mặc dù đây là mức tổng H1 thấp nhất kể từ năm 2022 do sự chững lại trong Q1, đợt tăng tốc ở Q2 khẳng định nhu cầu dài hạn của khối ngân hàng trung ương vẫn vô cùng kiên định.

           LƯỢNG MUA RÒNG VÀNG CỦA NHTƯ (2026)           
 Quý I/2026 (Đã điều chỉnh):              57 tấn                       
 Quý II/2026 (Kỷ lục Q2)    :              289 tấn (+62% YoY)           
 Tổng H1/2026                     :              345,5 tấn                    
Lưu ý chuyên môn về dữ liệu OTC: Chiến lược gia John Reade từ WGC ví việc theo dõi dòng vốn 
NHTW như một "trò chơi mèo vờn chuột". Nhiều quốc gia thu mua vàng qua kênh OTC nội địa hoặc
không công bố số liệu kịp thời nhằm giữ bí mật vị thế trước thị trường tài chính quốc tế.

2. Sự phân hóa tâm lý: NHTƯ mua đáy khi giới đầu tư tháo chạy

Đợt gom hàng kỷ lục của các NHTƯ diễn ra trong bối cảnh thị trường chứng kiến áp lực chốt lời và bán tháo quy mô lớn từ nhà đầu tư nhỏ lẻ và các quỹ ETF.

• Diễn biến giá: Từ đỉnh cao lịch sử $5.589/ounce ghi nhận đầu năm, giá vàng giao ngay đã giảm gần 30%, chốt quý II quanh ngưỡng hỗ trợ $4.000/ounce.

• Tháo chạy khỏi ETF: Các quỹ ETF vàng ghi nhận dòng vốn rút ròng 45 tấn trong Q2/2026 (tương đương khoảng 4 tỷ USD), chủ yếu tập trung vào đợt xả hàng trong tháng 6 từ các quỹ Bắc Mỹ.

Sự đối lập này phản ánh sự khác biệt về tầm nhìn đầu tư: Trong khi dòng vốn tư nhân chạy theo biến động giá ngắn hạn và lãi suất tiền gửi, các NHTƯ lại coi các nhịp điều chỉnh sâu là cơ hội tái cơ cấu dự trữ quốc gia với chi phí tối ưu.

3. Bản đồ giao dịch: Ai gom nhiều nhất, ai buộc phải bán?

Danh sách các quốc gia mua ròng lớn nhất Q2/2026:

1. Ba Lan (NBP): Dẫn đầu toàn cầu khi mua thêm 51 tấn trong Q2, nâng tổng lượng mua H1 lên 82 tấn và đưa dự trữ vàng quốc gia lên 632 tấn. Ngân hàng Quốc gia Ba Lan đang từng bước hiện thực hóa mục tiêu nâng tổng dự trữ vàng lên 700 tấn.

2. Trung Quốc (PBoC): Xếp thứ hai với 33 tấn trong Q2 (mức mua theo quý cao nhất kể từ Q4/2023), nâng lượng dự trữ chính thức lên 2.346 tấn. Bên cạnh số liệu báo cáo, giới phân tích nhận định Trung Quốc vẫn tiếp tục tích lũy thêm qua các kênh phi chính thức.

3. Các thị trường mới nổi khác: Uzbekistan (+16 tấn), Kazakhstan (+15 tấn), Jordan (+6 tấn) và Cộng hòa Séc (+6 tấn) liên tục bổ sung vàng vào kho dự trữ.

Ở chiều ngược lại:

• Nga: Bán ròng 22 tấn trong Q2/2026. Giới chuyên gia nhận định động thái bán vàng của Nga chủ yếu nhằm bù đắp thâm hụt ngân sách liên bang và đáp ứng nhu cầu thanh khoản trong bối cảnh các lệnh trừng phạt kéo dài.

• Thổ Nhĩ Kỳ: Giảm bán so với Q1, chỉ xả nhẹ khoảng 4 tấn và chủ yếu thu hẹp các hợp đồng hoán đổi (swaps).

4. Động lực chiến lược: Xu hướng phi Đô-la hóa và phòng ngừa rủi ro

Cuộc khảo sát thường niên mới nhất của WGC trên 76 quản lý dự trữ NHTƯ mang lại những chỉ báo quan trọng cho 12-60 tháng tới:

• 89% người quản lý dự báo dự trữ vàng của các NHTƯ toàn cầu sẽ tiếp tục tăng trong 12 tháng tới.

• 45% khẳng định tổ chức của họ có kế hoạch trực tiếp gia tăng tỷ trọng vàng.

• 74% dự báo tỷ trọng đồng USD trong tổng dự trữ ngoại hối toàn cầu sẽ giảm trong 5 năm tới.

Ba lý do cốt lõi thúc đẩy các NHTƯ duy trì chiến lược này bao gồm: (1) Khả năng duy trì giá trị của vàng trong các khủng hoảng địa chính trị, (2) Đa dạng hóa danh mục để giảm rủi ro tài sản tài chính bằng USD, và (3) Vàng là tài sản trung lập, không có rủi ro đối tác hay nguy cơ bị đóng băng tài sản.

Cuộc đua thu mua 289 tấn vàng của các ngân hàng trung ương trong Q2/2026 bất chấp đà rơi của giá vàng không phải là một hành vi bắt đáy ngắn hạn. Đây là một chiến lược tái cấu trúc tài sản mang tính dài hạn nhằm đối phó với sự bất ổn địa chính trị và xu hướng dịch chuyển khỏi sự phụ thuộc vào đồng USD.

Đối với các nhà đầu tư cá nhân, động thái này gửi đi một tín hiệu quan trọng: Sự biến động giá trong ngắn hạn có thể tạo ra rủi ro cho nhà giao dịch lướt sóng, nhưng dòng tiền thông minh của các tổ chức tài chính lớn vẫn coi kim loại quý là trụ cột an toàn cho danh mục đầu tư trong tương lai.