Giá Dầu Vọt Tăng: Căng Thẳng Mỹ-Iran Và Rủi Ro Nguồn Cung Đầu Năm 2026

Thị trường năng lượng toàn cầu vừa trải qua một phiên giao dịch đầy biến động khi các lệnh trừng phạt và căng thẳng địa chính trị một lần nữa trở thành tâm điểm. Quyết định bất ngờ của Tổng thống Donald Trump về việc hủy bỏ các cuộc gặp với giới chức Iran đã ngay lập tức kích hoạt làn sóng mua vào, đẩy giá dầu thô tăng vọt hơn 2%. Trong bối cảnh bất ổn tại Trung Đông leo thang, giới đầu tư đang đặt ra câu hỏi: Đây là một cú sốc ngắn hạn hay là khởi đầu cho một chu kỳ thắt chặt nguồn cung mới trong năm 2026?

1. Diễn biến thị trường: Phí rủi ro địa chính trị quay trở lại

Kết thúc phiên giao dịch ngày 13/01, giá dầu ghi nhận mức tăng trưởng ấn tượng, phản ánh tâm lý lo ngại rủi ro (risk-off) của các nhà giao dịch.

• Dầu WTI (Mỹ): Tăng 1.65 USD (tương đương 2.77%), chốt phiên ở mức 61.15 USD/thùng.

• Dầu Brent (Biển Bắc): Tăng 1.60 USD (tương đương 2.51%), đạt mức 65.47 USD/thùng.

Theo phân tích từ Barclays, các diễn biến tại Iran đã cộng thêm khoảng 3-4 USD/thùng vào “phí rủi ro địa chính trị” (geopolitical risk premium) – một chỉ số vốn đã hạ nhiệt đáng kể vào cuối năm 2025 nhưng nay đang bùng phát trở lại.

2. Chất xúc tác từ Nhà Trắng và Bất ổn nội tại của Iran

Động thái hủy bỏ đàm phán của ông Trump diễn ra trong bối cảnh chính quyền Tehran đang đối mặt với làn sóng biểu tình lớn nhất trong nhiều năm qua. Việc Iran cắt Internet toàn quốc và những báo cáo về số thương vong lớn đã khiến Mỹ đưa ra những đe dọa can thiệp trực tiếp.

Sự cứng rắn của Washington không chỉ dừng lại ở ngoại giao. Theo các nguồn tin từ Reuters, chính quyền Trump đang xem xét áp thuế 25% đối với bất kỳ quốc gia nào tiếp tục giao dịch dầu mỏ với Iran. Điều này tạo áp lực cực lớn lên các nhà lọc dầu châu Á, đặc biệt là Trung Quốc, buộc họ phải tìm kiếm nguồn cung thay thế từ Trung Đông hoặc Mỹ.

3. Cán cân cung – cầu: Sự giằng co giữa OPEC+ và sản lượng Mỹ

Iran hiện là mắt xích quan trọng trong OPEC. Mặc dù thị trường dầu mỏ thế giới được dự báo sẽ dư thừa trong năm 2026 (theo báo cáo của EIA với dự báo giá dầu Brent trung bình năm chỉ ở mức 56 USD/thùng), nhưng những gián đoạn tức thời từ Iran có thể làm đảo lộn các tính toán này.

• OPEC+: Nhóm này đã quyết định tạm dừng kế hoạch tăng sản lượng trong Quý 1/2026 để duy trì sự ổn định giá (theo công bố từ cuộc họp ngày 04/01/2026 của OPEC).

• Biến số Venezuela: Mặc dù Mỹ đang tăng cường kiểm soát dòng chảy dầu từ Venezuela để bù đắp thiếu hụt, nhưng những rào cản về kỹ thuật và pháp lý tại Caracas khiến nguồn cung này chưa thể giải cứu thị trường ngay lập tức.

4. Góc nhìn đầu tư: Cẩn trọng trước sự biến động

Dưới góc độ chuyên gia tài chính, đợt tăng giá này mang đậm tính chất đầu cơ dựa trên tin tức. Nhà đầu tư cần lưu ý:

1. Tính thanh khoản: Trong điều kiện thị trường nhạy cảm với tin tức địa chính trị, biên độ dao động có thể rất lớn trong thời gian ngắn.

2. Rủi ro chính sách: Mọi tuyên bố mới từ tài khoản mạng xã hội của Tổng thống Trump hoặc phản ứng từ Eo biển Hormuz đều có thể đảo chiều xu hướng giá chỉ trong vài phút.

Cảnh báo rủi ro: Đầu tư vào hàng hóa năng lượng luôn tiềm ẩn rủi ro cao. Các phân tích trên dựa trên dữ liệu thị trường hiện tại và không cấu thành một lời khuyên đầu tư trực tiếp. Nhà đầu tư nên tham vấn các chuyên gia quản trị danh mục trước khi thực hiện giao dịch.

Căng thẳng Mỹ-Iran đã thổi bùng ngọn lửa tăng giá trên thị trường dầu mỏ, đưa giá dầu WTI và Brent lên mức cao nhất trong nhiều tuần qua. Tuy nhiên, với triển vọng dư cung trong dài hạn của năm 2026, đà tăng này sẽ đối mặt với ngưỡng kháng cự mạnh nếu không có những gián đoạn thực sự vào cơ sở hạ tầng dầu khí. Giới đầu tư cần theo dõi sát sao các báo cáo tồn kho của API và EIA trong tuần này để có cái nhìn chính xác hơn về sức mạnh của xu hướng.

Nguồn tham khảo thêm:

• Báo cáo Thị trường Năng lượng ngắn hạn (STEO) của EIA, tháng 1/2026.

• Phân tích rủi ro địa chính trị từ Barclays và Rystad Energy, 13/01/2026.

• Thông cáo báo chí từ OPEC.org về sản lượng Quý 1/2026.