Cú Sốc Thuế Quan Greenland: Rủi Ro Chuỗi Cung Ứng & Cơ Hội Khoáng Sản Meta

Thế giới tài chính bước vào những tuần đầu năm 2026 với một “cơn địa chấn” từ Washington. Tổng thống Donald Trump vừa kích hoạt vũ khí kinh tế mạnh nhất của mình: áp thuế quan lên 8 đồng minh thân cận nhất tại châu Âu nhằm gây sức ép trong thương vụ mua lại đảo Greenland. Động thái này không chỉ là một tranh chấp lãnh thổ đơn thuần mà còn là tín hiệu của một cuộc tái định vị chuỗi cung ứng chiến lược toàn cầu. Nhà đầu tư cần chuẩn bị gì trước kịch bản chiến tranh thương mại Mỹ – EU chính thức bùng nổ?

1. “Vũ khí hóa” thuế quan: Lộ trình leo thang 10% – 25%

Theo thông báo mới nhất trên Truth Social ngày 17/1/2026, Mỹ sẽ áp mức thuế nhập khẩu 10% kể từ ngày 1/2 đối với hàng hóa từ 8 quốc gia: Đan Mạch, Na Uy, Thụy Điển, Pháp, Đức, Anh, Hà Lan và Phần Lan.

Đáng chú ý, mức thuế này được cảnh báo sẽ tăng vọt lên 25% vào ngày 1/6 nếu Đan Mạch không đồng ý nhượng bộ hoàn toàn Greenland. Đây là một đòn bẩy kinh tế trực diện, nhắm vào các quốc gia có tổng kim ngạch xuất khẩu sang Mỹ lên tới hàng trăm tỷ USD mỗi năm, đặc biệt là các ngành máy móc, ô tô và hàng xa xỉ.

2. Greenland: “Kho báu” khoáng sản và hệ thống phòng thủ Golden Dome

Lý do đằng sau sự kiên quyết của Washington nằm ở hai giá trị cốt lõi:

• Khoáng sản chiến lược: Greenland nắm giữ 25 trên tổng số 34 loại nguyên liệu thô quan trọng theo danh mục của Ủy ban Châu Âu (EC). Ước tính hòn đảo có từ 36-42 triệu tấn oxit đất hiếm, cùng trữ lượng lớn Uranium, Molybdenum và Graphite (theo Saigon Times, 18/01/2026). Việc kiểm soát Greenland đồng nghĩa với việc Mỹ nắm giữ chìa khóa cho chuỗi cung ứng xe điện (EV) và năng lượng tái tạo toàn cầu.

• An ninh quốc phòng: Tổng thống Trump khẳng định Greenland là mắt xích không thể thiếu cho hệ thống phòng thủ tên lửa “Vòm Vàng” (Golden Dome), nhằm ngăn chặn tầm ảnh hưởng ngày càng tăng của Nga và Trung Quốc tại Bắc Cực.

3. Hệ lụy trực tiếp đến ngành năng lượng tái tạo

Thị trường chứng khoán đã bắt đầu phản ứng tiêu cực, đặc biệt là nhóm cổ phiếu năng lượng xanh. Việc chính quyền Mỹ “đóng băng” 5 dự án điện gió ngoài khơi, bao gồm hai dự án trọng điểm của tập đoàn Orsted (Đan Mạch), đã tạo ra tiền lệ xấu cho các nhà đầu tư nước ngoài tại Mỹ. Các chuyên gia dự báo dòng vốn FDI từ châu Âu vào các dự án hạ tầng năng lượng tại Mỹ có thể sụt giảm mạnh trong quý I/2026 do rủi ro chính sách tăng cao.

4. Phản ứng từ châu Âu: “Bazooka thương mại” sẵn sàng kích hoạt

Châu Âu không đứng yên. Tổng thống Pháp Emmanuel Macron và Chủ tịch EC Ursula von der Leyen đã khẳng định sẽ có một phản ứng thống nhất. Công cụ chống cưỡng ép (Anti-Coercion Tool), hay còn gọi là “Bazooka thương mại”, có thể được kích hoạt để áp thuế trả đũa lên hàng hóa Mỹ (trị giá ước tính 107 tỷ USD).

“Chúng tôi sẽ không để mình bị đe dọa… Chỉ Đan Mạch và Greenland mới có thể quyết định tương lai của họ,” Thủ tướng Thụy Điển Ulf Kristersson nhấn mạnh (theo AFP).

Quyết định áp thuế liên quan đến Greenland của Mỹ đã đẩy mối quan hệ xuyên Đại Tây Dương vào tình trạng bấp bênh nhất trong nhiều thập kỷ. Đối với các nhà đầu tư, đây là lúc cần rà soát lại danh mục:

1. Thận trọng với nhóm cổ phiếu xuất khẩu châu Âu sang Mỹ (đặc biệt là Đức và Pháp).

2. Theo dõi sát sao các doanh nghiệp khai thác khoáng sản và năng lượng tại khu vực Bắc Cực.

3. Phòng ngừa rủi ro tỷ giá khi đồng Euro và các đồng tiền Bắc Âu có xu hướng biến động mạnh trước các đòn trừng phạt.

Greenland không còn là hòn đảo băng giá xa xôi, mà đã trở thành tâm điểm của một trật tự kinh tế mới đầy biến số.

Nguồn tham khảo:

• Báo Chính phủ (Chinhphu.vn), 18/01/2026.

• Reuters, AFP, Bloomberg – Dữ liệu cập nhật tháng 1/2026.

• The Guardian, Financial Times – Phân tích tác động thuế quan