Biến động Thuế quan 2025-2026: Toàn cảnh Chiến lược của Donald Trump

Kể từ khi nhậm chức vào tháng 1/2025, Tổng thống Donald Trump đã thực hiện một chiến dịch thuế quan có quy mô chưa từng có, biến công cụ thương mại thành vũ khí địa chính trị sắc bén. Từ những sắc lệnh đánh thuế 145% với Trung Quốc đến mức thuế toàn cầu 15% vừa được công bố vào tháng 2/2026, thị trường tài chính đang đứng trước một “trật tự kinh tế mới”. Bài viết này sẽ hệ thống lại lộ trình áp thuế và phân tích những rủi ro trọng yếu mà nhà đầu tư cần đặc biệt lưu tâm.

Giai đoạn 1: “Sốc và Ám ảnh” – Áp lực lên các láng giềng và Trung Quốc

Ngay trong quý đầu tiên của năm 2025, chính quyền Trump đã sử dụng thuế quan như một công cụ để đàm phán về biên giới và an ninh:

• Tháng 2 – Tháng 3/2025: Đòn đánh trực diện vào Mexico, Canada (25%) và Trung Quốc (tăng từ 10% lên 20%) nhắm vào vấn đề di cư và Fentanyl.

• Tháng 4/2025: Đỉnh điểm căng thẳng khi thuế đối với hàng Trung Quốc có lúc được đẩy lên mức “không tưởng” 145%, trước khi hai bên đạt được thỏa thuận tạm hoãn (tính đến tháng 8/2025).

Nhận định chuyên gia: Giai đoạn này gây ra sự đứt gãy ngắn hạn trong chuỗi cung ứng Bắc Mỹ (USMCA), khiến chi phí sản xuất tại Mỹ tăng vọt, đẩy lợi suất trái phiếu Chính phủ Mỹ tăng cao do lo ngại lạm phát.

Giai đoạn 2: Thuế quan Công nghệ và Những “Thỏa thuận riêng biệt”

Từ giữa năm 2025, chiến lược của Trump chuyển sang hướng phân hóa đối xử nhằm tối ưu hóa lợi ích quốc gia:

• Thỏa thuận song phương: Anh (10%), Nhật Bản (15% cho ô tô), và Hàn Quốc (15%) đã nhanh chóng thỏa hiệp để tránh mức thuế chung cao hơn.

• Tiêu điểm Việt Nam (Tháng 7/2025): Mỹ áp mức thuế 20% với hàng nhập khẩu trực tiếp và 40% với hàng quá cảnh từ nước thứ ba. Đây là nỗ lực nhằm ngăn chặn tình trạng “rửa nguồn” hàng hóa từ Trung Quốc.

• Vũ khí công nghệ (Tháng 1/2026): Việc áp thuế 25% lên các dòng chip AI như Nvidia H200 và các sản phẩm bán dẫn của AMD đã giáng đòn mạnh vào lĩnh vực Tech toàn cầu, làm thay đổi định giá của các quỹ đầu tư mạo hiểm trong mảng trí tuệ nhân tạo.

Giai đoạn 3: Cuộc chiến với các định chế và Thuế toàn cầu (Đầu năm 2026)

Diễn biến mới nhất trong tháng 2/2026 cho thấy một bước ngoặt pháp lý và chính trị quan trọng:

• Xung đột pháp lý: Tòa án Tối cao Mỹ ngày 20/02/2026 đã bác bỏ việc sử dụng luật khẩn cấp để áp thuế. Tuy nhiên, ông Trump đã ngay lập tức đáp trả bằng cách công bố mức thuế toàn cầu cơ bản 15% chỉ một ngày sau đó.

• Phản ứng từ EU: Ủy ban Châu Âu (EC) đã chính thức tuyên bố không nhượng bộ, báo hiệu một cuộc chiến thương mại xuyên Đại Tây Dương toàn diện có thể bùng nổ trong quý 2/2026.

Dựa trên dữ liệu cập nhật từ Bloomberg Economics và Goldman Sachs (Báo cáo tháng 02/2026), các nhà đầu tư cần chú ý:

1. Lạm phát và Lãi suất: Việc duy trì thuế toàn cầu 15% sẽ khiến lạm phát tại Mỹ khó giảm xuống mức mục tiêu 2%. Nhà đầu tư nên thận trọng với các tài sản nhạy cảm với lãi suất.

2. Tái cấu trúc danh mục: * Nhóm hàng hóa: Giá thép và nhôm dự kiến neo ở mức cao do thuế nhập khẩu 50%.

   • Nhóm công nghệ: Rủi ro điều chỉnh cao đối với các công ty phụ thuộc vào linh kiện bán dẫn cao cấp.

3. Thị trường Việt Nam: Mức thuế 20-40% đòi hỏi các doanh nghiệp xuất khẩu (dệt may, gỗ, điện tử) phải minh bạch hóa nguồn gốc xuất xứ và chuyển dịch mạnh mẽ sang các thị trường ngách hoặc nội địa.

Lộ trình áp thuế của Tổng thống Trump trong năm 2025-2026 không chỉ là vấn đề kinh tế mà còn là một chiến lược tái định vị quyền lực toàn cầu. Sự bất định là đặc điểm lớn nhất của thị trường hiện nay. Nhà đầu tư cần duy trì một danh mục linh hoạt, ưu tiên các tài sản phòng thủ và theo dõi sát sao các phản ứng trả đũa từ EU và Trung Quốc trong thời gian tới.

Nguồn tham khảo:

• Báo cáo Tổng hợp Thương mại Quốc tế, Bộ Thương mại Mỹ (Tháng 01/2026).

• Thông cáo báo chí từ Ủy ban Châu Âu (22/02/2026).

• Dữ liệu dòng thời gian từ Tin tức Quốc tế (Thanh Hà cập nhật).