An ninh năng lượng kỷ nguyên AI: Nhiên liệu hóa thạch vẫn là ‘VUA’

Quá trình chuyển đổi xanh toàn cầu đang đứng trước một nghịch lý lớn mang tên “cơn khát điện kỷ nguyên số”. Dù năng lượng tái tạo tăng trưởng với tốc độ kỷ lục, dòng vốn đầu tư toàn cầu đang phải nhìn nhận lại giá trị cốt lõi của các nguồn năng lượng truyền thống. Báo cáo Đánh giá Thống kê Năng lượng Thế giới 2026 (Statistical Review of World Energy 2026) vừa công bố bởi Viện Năng lượng (Energy Institute, ngày 19/07/2026) đã bóc tách rõ thực trạng này: nhiên liệu hóa thạch không những chưa bị thay thế, mà còn đang là bệ đỡ không thể thiếu cho hạ tầng công nghệ tương lai. Đối với các nhà quản lý quỹ và nhà đầu tư cá nhân, đây là thời điểm then chốt để tái định hình danh mục đầu tư dài hạn.

1. Cơn khát hạ tầng AI và áp lực điện khí hóa toàn cầu

Số liệu từ báo cáo năm 2026 cho thấy điện năng đang thâm nhập sâu vào mọi ngõ ngách của nền kinh tế toàn cầu, tăng tỷ trọng từ 17,1% (năm 2020) lên 19,3% (năm 2025) trong tổng cung năng lượng.

Động lực chính đứng sau mức tăng trưởng này không còn gói gọn ở việc chuyển đổi xe điện (EV) hay điện khí hóa dân dụng, mà đến từ sự bùng nổ của các trung tâm dữ liệu siêu lớn (Hyperscale Data Centers) phục vụ Trí tuệ nhân tạo (AI). Khác với các ngành công nghiệp truyền thống, hệ thống xử lý AI và các tháp tản nhiệt yêu cầu nguồn điện tải cơ bản (baseload power) ổn định 24/7/365 — một đặc tính mà năng lượng tái tạo (gió và mặt trời) hiện chưa thể đáp ứng một cách độc lập nếu thiếu hệ thống lưu trữ năng lượng bằng pin (BESS) quy mô lớn và đắt đỏ.

2. Sự thật về tỷ trọng 86,3%: Nhiên liệu hóa thạch vẫn giữ dòng tiền ổn định

Mặc dù dòng vốn ESG (Môi trường, Xã hội, Quản trị) đã đổ hàng nghìn tỷ USD vào năng lượng sạch, nhiên liệu hóa thạch vẫn chiếm tới 86,3% tổng nguồn cung năng lượng toàn cầu tính đến cuối năm 2025 (chỉ giảm nhẹ 1,2% so với năm 2020). Trong đó:

• Dầu mỏ: Giữ vị thế độc tôn trong ngành vận tải, hàng không với 33,5%.

• Than đá: Vẫn là nguồn phát điện rẻ, chiếm 27,7%, đặc biệt tại các nền kinh tế mới nổi thuộc khu vực châu Á – Thái Bình Dương.

• Khí tự nhiên: Chiếm 25,1%, đóng vai trò là “nhiên liệu cầu nối” quan trọng nhất nhờ phát thải thấp hơn than nhưng đảm bảo tính liên tục cao cho hệ thống điện lưới.

Với mức tăng trưởng nhu cầu năng lượng toàn cầu duy trì ở mức 1,4%/năm, năng lượng xanh hiện chỉ đang đáp ứng phần tổng cầu gia tăng tăng thêm (incremental demand), chứ chưa thể thay thế vào phần cốt lõi của năng lượng hóa thạch đang vận hành. Do đó, các doanh nghiệp dầu khí thượng nguồn và các tập đoàn hạ tầng khí hóa lỏng (LNG) vẫn tiếp tục duy trì biên lợi nhuận và dòng tiền (free cash flow) rất mạnh mẽ.

3. Xu hướng đa dạng hóa tài sản: Từ ‘Chuyển đổi xanh’ sang ‘An ninh năng lượng’

Biến động địa chính trị tại Trung Đông và bài học từ cuộc khủng hoảng khí đốt châu Âu những năm trước đã làm thay đổi hoàn toàn tư duy của các nhà hoạch định chính sách cũng như các định chế tài chính lớn. An ninh năng lượng và khả năng tự chủ nguồn cung hiện được xếp ngang hàng, thậm chí cao hơn mục tiêu giảm phát thải carbon thuần túy.

Xu hướng này đang thúc đẩy một làn sóng đầu tư lưỡng cực:

• Một mặt, các quốc gia tăng tốc lắp đặt điện mặt trời và điện gió để giảm phụ thuộc vào nguồn nhiên liệu nhập khẩu rủi ro.

• Mặt khác, các dự án khai thác khí nội địa, xây dựng kho cảng LNG và đặc biệt là phát triển Điện hạt nhân (nguồn năng lượng phát thải thấp duy nhất có thể chạy tải cơ bản ổn định như hóa thạch) đang nhận được sự hỗ trợ tài chính mạnh mẽ từ chính phủ.

Báo cáo Thống kê Năng lượng Thế giới 2026 là một lời nhắc nhở thực tế cho thị trường tài chính rằng quá trình chuyển đổi năng lượng là một chặng đường dài tính bằng thập kỷ, chứ không phải vài năm. Nhiên liệu hóa thạch sẽ tiếp tục giữ vai trò xương sống của nền kinh tế toàn cầu trong trung hạn nhờ sự bùng nổ của hạ tầng số.

Khuyến nghị: Giai đoạn này đòi hỏi chiến lược đầu tư thực tế, tránh tâm lý cực đoan từ chối hoàn toàn năng lượng truyền thống. Việc phân bổ tỷ trọng hợp lý giữa các cổ phiếu năng lượng tái tạo có tiềm năng tăng trưởng dài hạn và các cổ phiếu dầu khí/khí tự nhiên có cổ tức cao, dòng tiền mạnh sẽ giúp tối ưu hóa lợi nhuận và phòng vệ rủi ro lạm phát năng lượng hiệu quả.