Việt Nam 2026-2030: Chinh phục GDP 10% và Vị thế “Sếu đầu đàn”

Nền kinh tế Việt Nam vừa khép lại năm 2025 với con số tăng trưởng ấn tượng 8,02%, vượt xa dự báo của các tổ chức quốc tế như IMF và OECD. Tuy nhiên, để hiện thực hóa khát vọng trở thành quốc gia thu nhập cao vào năm 2045, chúng ta đang đứng trước một “ngưỡng cửa” lịch sử: Mục tiêu tăng trưởng hai chữ số. Đây không chỉ là một con số thống kê, mà là một cuộc cách mạng về cấu trúc, nơi kinh tế Nhà nước “mở đường” và kinh tế tư nhân “tăng tốc” trên một đường đua mới.

       1. Phá bỏ giới hạn: Từ xuất khẩu thô đến giá trị gia tăng nội địa

Dù kim ngạch xuất khẩu của Việt Nam hiện chiếm khoảng 1,6% thị phần toàn cầu (cao hơn tỷ trọng dân số), nhưng các chuyên gia tài chính đều đồng ý rằng mô hình tăng trưởng dựa vào xuất khẩu gia công đã tiệm cận giới hạn.

• Bẫy giá trị gia tăng: Tỷ lệ nội địa hóa vẫn là “gót chân Achilles”. Phần lớn lợi nhuận xuất khẩu vẫn thuộc về các khối FDI, trong khi doanh nghiệp nội địa chủ yếu hưởng phí gia công.

• Bài toán năng suất: Theo dữ liệu mới nhất, năng suất lao động của Việt Nam hiện chỉ bằng 35% Malaysia và 80% Indonesia. Đây là lực cản lớn nhất trong việc thoát bẫy thu nhập trung bình.

2. Nghị quyết 68 và “Cú hích” niềm tin cho khối tư nhân

Một trong những điểm sáng nhất của giai đoạn vừa qua là sự thay đổi tư duy: “Nhà nước dám giao, tư nhân dám nhận”.

Việc khánh thành Trung tâm Triển lãm Việt Nam (VEC) vào tháng 8/2025 với thời gian thi công rút ngắn 60% là minh chứng thép. Sự thành công của các tập đoàn như Vingroup (với VinFast), Thaco, hay FPT trong việc thâm nhập các thị trường khó tính như Indonesia và Mỹ đã khẳng định: Tư nhân Việt Nam không còn “nhỏ bé”.

Sự dẻo dai của đội ngũ doanh nhân trong bối cảnh địa chính trị biến động (lạm phát toàn cầu, đứt gãy cung ứng) chính là sức mạnh nội sinh mà Chính phủ đang tập trung khơi thông qua Nghị quyết 79-NQ/TW.

3. Kinh tế Nhà nước: Vai trò “Mở đường” và Cơ chế PPP mới

Thay vì hiện diện dàn trải, chiến lược tài chính quốc gia giai đoạn 2026-2030 định vị lại khu vực kinh tế Nhà nước vào các ngành then chốt: Năng lượng tái tạo, Hạ tầng chiến lược, Chip bán dẫn và Tài chính số.

• Hợp tác Công – Tư (PPP) 2.0: Không chỉ dừng lại ở huy động vốn, PPP hiện nay được nhìn nhận là cơ chế chia sẻ rủi ro và lợi ích. Nhà nước xây dựng “sân chơi” và tiêu chuẩn; tư nhân vận hành bằng hiệu suất cao nhất.

• Xã hội hóa dịch vụ công: Việc khuyến khích tư nhân tham gia cung ứng dịch vụ công giúp giảm tải ngân sách, đồng thời tạo ra môi trường cạnh tranh minh bạch, nâng cao chất lượng phục vụ người dân.

4. Lộ trình hướng tới mục tiêu 2030: Những biến số cần lưu ý

Để đạt mức tăng trưởng bình quân 10%/năm trong giai đoạn tới, Việt Nam cần giải quyết dứt điểm ba điểm nghẽn:

1. Dữ liệu và Chuyển đổi số: Doanh nghiệp không thể dẫn dắt nếu thiếu quản trị dựa trên dữ liệu.

2. Chuyển đổi xanh (ESG): Đây không còn là lựa chọn mà là điều kiện bắt buộc để thâm nhập các thị trường như EU hay Mỹ (theo cơ chế CBAM).

3. Già hóa dân số: Áp lực lên hệ thống an sinh xã hội và sự sụt giảm nguồn cung lao động trẻ đòi hỏi phải tăng tốc độ ứng dụng tự động hóa.

Mục tiêu GDP 10% là một thách thức cực đại nhưng hoàn toàn khả thi nếu chúng ta vận hành nền kinh tế bằng cả “hai chân”: Một khu vực Nhà nước vững chãi, dẫn dắt chiến lược và một khu vực tư nhân linh hoạt, giàu khát vọng. Giai đoạn 2026-2030 sẽ là thời điểm vàng để những “sếu đầu đàn” nội địa cất cánh, đưa Việt Nam hiện diện mạnh mẽ hơn trên bản đồ tài chính toàn cầu.

Nguồn tham khảo:

• Báo cáo Tổng kết kinh tế năm 2025 – Tổng cục Thống kê.

• Nghị quyết 79-NQ/TW về phát triển kinh tế Nhà nước và khu vực tư nhân.

• Phân tích của Ban Nghiên cứu phát triển kinh tế tư nhân (Ban IV), tháng 01/2026.