Ngành thép Q2/2026 khởi sắc: Bệ đỡ nội địa và “ba gọng kìm” bủa vằn

Bức tranh tài chính Quý 2/2026 của ngành thép Việt Nam đã khoác lên mình gam màu tươi sáng hơn sau chuỗi ngày dài chìm trong trầm lắng. Lợi nhuận của hàng loạt doanh nghiệp đầu ngành ghi nhận đà tăng trưởng ấn tượng nhờ lực đẩy từ hoạt động giải ngân đầu tư công và sự ấm lên của thị trường bất động sản dân dụng. Mặc dù vậy, sự phân hóa giữa các nhóm ngành vẫn diễn ra tương đối rõ nét. Liệu đà phục hồi này có đủ bền vững để giúp các doanh nghiệp bứt phá trong nửa cuối năm, hay ngành thép vẫn sẽ chịu sự kìm kẹp bởi “ba gọng kìm” chiến lược từ thị trường quốc tế? Hãy cùng phân tích sâu hơn về cấu trúc lợi nhuận, động lực vĩ mô và các rủi ro cốt lõi đằng sau báo cáo tài chính Q2/2026.

1. Tổng quan bức tranh kinh doanh Q2/2026: Phục hồi trên diện rộng

Theo dữ liệu mới nhất từ Hiệp hội Thép Việt Nam (VSA), trong 6 tháng đầu năm 2026, sản lượng thép thô toàn quốc đạt khoảng 14,8 triệu tấn (tăng 21,2% so với cùng kỳ), tiêu thụ thành phẩm đạt 17,9 triệu tấn (tăng 13,1%). Sự tăng trưởng này chủ yếu được gánh vác bởi thị trường nội địa, trong khi xuất khẩu suy giảm 4,8% (chỉ đạt 1,79 triệu tấn) do rào cản phòng vệ thương mại tại các thị trường quốc tế gia tăng.

Báo cáo phân tích từ Công ty Chứng khoán Vietcombank (VCBS) chỉ ra rằng, tiêu thụ thép xây dựng tăng gần 20% và thép cuộn cán nóng (HRC) tăng gần 30% trong 5 tháng đầu năm, phản ánh tiến độ giải ngân các dự án hạ tầng giao thông trọng điểm đang ở giai đoạn cao điểm.

   [Đầu tư công & BĐS nội địa] ---> [Sản lượng tiêu thụ tăng 13,1%]
                                                 |
                                                 v
    [Nhu cầu xuất khẩu suy yếu (-4,8%)] ---> [Sự phân hóa nhóm ngành]

2. Thép xây dựng dẫn dắt đà hồi phục, Tôn mạ hưởng lợi từ giá vốn HRC

Nhóm Thép xây dựng: Lực kéo từ các “ông lớn”

Tập đoàn Hòa Phát (HPG) tiếp tục khẳng định vị thế trụ cột toàn ngành. Trong Q2/2026, HPG ghi nhận doanh thu vượt 55,2 nghìn tỷ đồng (+54% YoY) và lợi nhuận ròng đạt 6,37 nghìn tỷ đồng (+50% YoY). Lực đẩy chính đến từ sản lượng HRC đạt 3,4 triệu tấn (+57% YoY) và tổng tiêu thụ thép thô/thành phẩm đạt 6,5 triệu tấn.

• VNSteel (TVN): Lợi nhuận ròng bứt phá 69%, đạt 433 tỷ đồng dù doanh thu chỉ tăng 4%. Doanh nghiệp đang tái cơ cấu danh mục sang các dòng thép chất lượng cao phục vụ quốc phòng và công nghiệp chiến lược.

• TISCO (TIS): Vẫn đối mặt với áp lực chi phí khi lợi nhuận ròng sụt giảm 43%, chỉ đạt vỏn vẹn hơn 8 tỷ đồng.

Nhóm Tôn mạ: Cải thiện biên lợi nhuận nhờ hàng tồn kho giá rẻ

Sự phục hồi của giá HRC thế giới trong Q2/2026 đã giúp các doanh nghiệp tôn mạ hoàn nhập dự phòng và mở rộng biên lợi nhuận gộp nhờ lượng hàng tồn kho giá vốn thấp trước đó.

• Hoa Sen Group (HSG): Doanh thu đạt gần 10 nghìn tỷ đồng (+5%), LNTT/LNST đạt 382 tỷ đồng (+39% YoY).

• Thép Nam Kim (NKG): Ghi nhận LNXH 103 tỷ đồng, đảo chiều thành công từ mức lỗ cùng kỳ.

• Tôn Đông Á (GDA) & SMC: GDA duy trì lợi nhuận 93 tỷ đồng (+6%), trong khi SMC báo lãi gần 25 tỷ đồng sau quá trình cắt giảm các mảng kinh doanh kém hiệu quả.

(Nguồn: Báo cáo tài chính Q2/2026 các doanh nghiệp, VietstockFinance)

3. Phân tích chiều sâu: “Ba gọng kìm” đe dọa triển vọng cuối năm

Mặc dù bệ đỡ nội địa từ các dự án như Sân bay Long Thành, Cao tốc Bắc – Nam và việc tháo gỡ pháp lý BĐS đang phát huy tác dụng, ngành thép Việt Nam vẫn phải đối mặt với 3 thách thức mang tính chiến lược:

1. Gọng kìm Phòng vệ Thương mại: Việc Mỹ siết chặt Đạo luật 232 cùng các vụ điều tra chống bán phá giá (AD), chống lẩn tránh thuế (AC) từ EU và ASEAN khiến kênh xuất khẩu gặp khó. Doanh nghiệp bắt buộc phải minh bạch hóa nguồn gốc xuất xứ nguyên liệu.

2. Gọng kìm Chuyển đổi Thép Xanh (CBAM): Cơ chế điều chỉnh biên giới carbon của Châu Âu và xu hướng giảm phát thải toàn cầu đòi hỏi dòng vốn đầu tư lớn vào công nghệ sản xuất tuần hoàn, tiết giảm điện năng và hydro xanh. Các doanh nghiệp chậm chân sẽ bị loại khỏi chuỗi cung ứng toàn cầu.

3. Gọng kìm Cạnh tranh từ Thép Giá rẻ & Biến động Nguyên liệu: Tình trạng dư cung từ Trung Quốc tạo áp lực tràn ngập thị trường nội địa. Theo Chủ tịch VSA Nghiêm Xuân Đa, việc ban hành và áp dụng các hàng rào kỹ thuật, tiêu chuẩn chất lượng (QCVN) nghiêm ngặt đối với thép nhập khẩu là yếu tố sinh tử để bảo vệ thị trường trong nước.

“Ngành thép không chỉ dừng lại ở bài toán quy mô mà phải chuyển mình hướng tới bền vững. Việc tuân thủ quy chuẩn xuất xứ và tối ưu hóa năng lượng sản xuất là chìa khóa duy nhất để vượt qua các rào cản bảo hộ.”

— Ông Nghiêm Xuân Đa, Chủ tịch Hiệp hội Thép Việt Nam (VSA).

Nhìn chung, kết quả kinh doanh Q2/2026 đã mang lại luồng sinh khí mới cho nhóm cổ phiếu ngành thép nhờ sự hồi phục chắc chắn của cầu nội địa. Tuy nhiên, đà tăng trưởng trong nửa cuối năm 2026 sẽ có sự phân hóa mạnh mẽ. Những doanh nghiệp sở hữu chuỗi giá trị khép kín, tự chủ nguồn nguyên liệu HRC và nhanh chóng thích ứng với các tiêu chuẩn sản xuất xanh sẽ chiếm ưu thế vượt trội trước các sóng gió từ thị trường quốc tế.