Mỹ áp thuế sơ bộ 130% với thép Việt: Thách thức lớn cho Hòa Phát

Cú sốc thuế quan tại thị trường Hoa Kỳ

Trong diễn biến mới nhất của làn sóng bảo hộ thương mại, Bộ Thương mại Hoa Kỳ (DOC) đã chính thức ban hành kết luận sơ bộ về vụ việc điều tra chống bán phá giá đối với sản phẩm thép cốt bê tông (rebar) nhập khẩu từ Việt Nam. Với mức thuế sơ bộ lên tới 130,77%, đây được xem là một trong những rào cản kỹ thuật khắt khe nhất mà ngành thép Việt Nam phải đối mặt tại thị trường Bắc Mỹ kể từ đầu thập kỷ.

Liệu đây có phải là dấu chấm hết cho tham vọng mở rộng thị phần của các “ông lớn” ngành thép tại Mỹ?

1. Chi tiết mức thuế và các đối tượng chịu ảnh hưởng

Dựa trên báo cáo từ Cục Phòng vệ Thương mại (Bộ Công thương) cập nhật đến tháng 03/2026, mức thuế được chia thành hai nhóm đối tượng chính:

• Nhóm bị đơn bắt buộc (Tập đoàn Hòa Phát và các công ty liên kết): Chịu mức thuế 121,97%. Danh sách này bao gồm các đơn vị trọng yếu như Hòa Phát Hải Dương, Hòa Phát Dung Quất và Hòa Phát Hưng Yên.

• Các doanh nghiệp xuất khẩu khác của Việt Nam: Chịu mức thuế toàn quốc là 130,77%.

Bảng so sánh mức thuế sơ bộ giữa các quốc gia bị điều tra (2026):

Từ bảng so sánh trên ta có thể thấy mức thuế của Việt Nam cao gấp 2-3 lần so với các đối thủ cạnh tranh. Điều này tạo ra sự bất lợi cực lớn về giá thành, gần như triệt tiêu khả năng cạnh tranh ngắn hạn của thép rebar Việt Nam tại Mỹ nếu kết luận cuối cùng không thay đổi.

2. Nhìn lại tốc độ tăng trưởng “nóng” – Nguồn cơn của cuộc điều tra

Dữ liệu xuất khẩu thép cốt bê tông sang Mỹ giai đoạn 2022-2024 cho thấy sự tăng trưởng đột biến, điều này thường là tín hiệu kích hoạt các cơ chế phòng vệ thương mại của nước sở tại:

• Năm 2022: Xuất khẩu khiêm tốn ở mức 43 tấn (trị giá 43.000 USD).

• Năm 2023: Bùng nổ lên 27.700 tấn (trị giá 16,8 triệu USD).

• Năm 2024: Tiếp tục đà tăng đạt 56.400 tấn (trị giá gần 30 triệu USD).

Việc sản lượng tăng gấp hơn 1.300 lần chỉ sau 2 năm đã khiến các nhà sản xuất nội địa Mỹ lo ngại và đệ đơn kiện, dẫn đến quy trình điều tra hiện tại.

3. Tác động đến nội lực doanh nghiệp: Trường hợp của Hòa Phát

Mặc dù Hòa Phát là doanh nghiệp có chuỗi sản xuất khép kín và chi phí tối ưu, nhưng mức thuế trên 120% là một “gánh nặng” quá lớn. Tuy nhiên, các nhà đầu tư cần lưu ý:

• Cơ cấu thị trường: Mỹ là thị trường tiềm năng nhưng chưa phải là thị trường chiếm tỷ trọng lớn nhất trong tổng doanh thu xuất khẩu của Hòa Phát (vốn tập trung nhiều vào ASEAN và EU).

• Chiến lược ứng phó: Hòa Phát có khả năng linh hoạt chuyển đổi dòng sản phẩm từ thép cốt bê tông sang thép cuộn chất lượng cao hoặc HRC để tận dụng các thị trường khác.

4. Lộ trình pháp lý và những khuyến nghị chiến lược cùng Tesef

Theo quy trình của DOC, đây mới chỉ là kết luận sơ bộ. Dự kiến vào tháng 7 năm 2026, DOC sẽ ban hành kết luận cuối cùng sau khi thẩm tra tại chỗ.

1. Đối với Doanh nghiệp: Cần chuẩn bị hồ sơ minh bạch, chứng minh giá thành sản xuất dựa trên kinh tế thị trường và phối hợp chặt chẽ với luật sư quốc tế để phản biện trong giai đoạn thẩm tra.

2. Đối với Nhà đầu tư: Cần theo dõi sát sao dòng tiền vào nhóm cổ phiếu thép. Thông tin này có thể gây áp lực bán ngắn hạn, nhưng triển vọng dài hạn sẽ phụ thuộc vào khả năng đa dạng hóa thị trường của doanh nghiệp.

Áp lực thuế quan từ Mỹ là minh chứng cho thấy rủi ro phòng vệ thương mại đang ngày càng khắc nghiệt. Dù con số 130% là rất cao, nhưng đây cũng là cơ hội để ngành thép Việt Nam chuẩn hóa quy trình dữ liệu và nâng cao năng lực cạnh tranh pháp lý trên trường quốc tế.

Nguồn dữ liệu tham khảo: Cục Phòng vệ Thương mại – Bộ Công thương Việt Nam, báo cáo cập nhật tháng 03/2026